Birden Fazla Kişiyle Birlikte Tehdit Suçu ve Hakaret Suçunda Ceza Sorumluluğu

Birden Fazla Kişiyle Birlikte Tehdit Suçu ve Hakaret Suçunda Ceza Sorumluluğu

Tehdit ve hakaret suçları, ceza hukuku uygulamasında en sık karşılaşılan suç tipleri arasında yer almaktadır. Özellikle birden fazla kişinin olaya dahil olduğu durumlarda, fail sayısı, mağdur sayısı, eylemlerin birlikte işlenip işlenmediği ve suçların nitelikli hal oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu yazıda, Türk Ceza Kanunu ve Yargıtay kararları ışığında birden fazla kişiyle birlikte tehdit suçu, hakaret suçu, birden fazla mağdura karşı işlenen eylemler ve uygulanabilecek ceza hukuku kuralları ele alınmaktadır.

Birden Fazla Kişiyle Birlikte Tehdit Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 106. maddesinde tehdit suçu düzenlenmiştir. Bu suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi ise TCK m. 106/2-c kapsamında nitelikli hal olarak kabul edilmektedir.

Yargıtay kararlarına göre, TCK m. 106/2-c yalnızca cezada artırım yapılmasını sağlayan bir hüküm değil, temel cezanın doğrudan belirlendiği özel bir düzenlemedir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 03.07.2014 tarihli, 2012/31221 Esas, 2014/23871 Karar sayılı kararında, tehdit suçunun birden fazla kişiyle birlikte işlendiğinin kabulü halinde doğrudan TCK m. 106/2-c kapsamında uygulama yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Birlikte Tehdit Suçunda Ortak Suç İşleme İradesi

Birden fazla kişiyle tehdit suçunun oluşabilmesi için, yalnızca olay yerinde birden fazla kişinin bulunması yeterli değildir.

Sanıkların ortak suç işleme iradesiyle hareket etmeleri, tehdit eyleminin icrası üzerinde birlikte hakimiyet kurmaları ve birbirlerinin eylemlerine katıldıklarının somut şekilde ortaya konulması gerekir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 08.07.2020 tarihli, 2016/9325 Esas, 2020/9242 Karar sayılı kararında; sanıkların mağduru hangi söz, davranış veya hareketlerle tehdit ettiklerinin ve birbirlerinin eylemlerine nasıl iştirak ettiklerinin kararda açıkça gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Ayrıca Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 27.02.2023 tarihli, 2020/34009 Esas, 2023/15401 Karar sayılı kararında, ani gelişen tartışmalarda birlikte tehdit iradesinin nasıl oluştuğunun delillerle tartışılması gerektiği belirtilmiştir.

Tehdit Suçunda Birden Fazla Nitelikli Halin Bulunması

Tehdit suçunun hem birden fazla kişiyle birlikte hem de silahla işlenmesi gibi durumlarda, birden fazla nitelikli hal birlikte gündeme gelebilir.

Bu gibi hallerde temel ceza belirlenirken alt sınırdan uzaklaşılması söz konusu olabilir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi’nin 13.09.2023 tarihli, 2023/2249 Esas, 2023/12296 Karar sayılı kararı ile Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 02.03.2022 tarihli, 2020/4443 Esas, 2022/6468 Karar sayılı kararında bu hususa dikkat çekilmiştir.

Hakaret Suçunda Birden Fazla Kişiyle İşlenme Hali

Hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenmiştir. Hakaret, bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövme yoluyla işlenebilir.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi’nin 06.03.2019 tarihli, 2018/262 Esas, 2019/451 Karar sayılı kararında da hakaret suçunun bu hukuki niteliği vurgulanmıştır.

Tehdit suçundan farklı olarak, hakaret suçunda “birden fazla kişiyle birlikte işlenme” hali kanunda özel bir nitelikli hal olarak düzenlenmemiştir.

Ancak birden fazla kişinin hakaret eylemine katılması halinde her failin eylemi, kastı ve iştirak durumu ayrı ayrı değerlendirilir.

Hakaret Suçunda Aleniyet

Hakaret suçunun herkesin girip çıkabileceği aleni bir yerde işlenmesi halinde TCK m. 125/4 kapsamında cezada artırım gündeme gelebilir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 05.11.2020 tarihli, 2016/15417 Esas, 2020/15323 Karar sayılı kararında, aleniyet unsurunun hakaret suçu bakımından nitelikli hal oluşturabileceği belirtilmiştir.

Tehdit ve Hakaret Suçlarında Birden Fazla Mağdur

Tehdit veya hakaret suçunun aynı anda birden fazla kişiye karşı işlenmesi halinde, fail hakkında her mağdur için ayrı ayrı ceza verilip verilmeyeceği somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Aynı suçun tek fiille birden fazla kişiye karşı işlenmesi durumunda TCK m. 43/2 uyarınca aynı nev’iden fikri içtima hükümleri uygulanabilir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 17.04.2014 tarihli, 2013/18256 Esas, 2014/12355 Karar sayılı kararında, tek fiille birden fazla mağdura karşı işlenen suçlarda mağdur sayısınca ayrı ayrı ceza verilmemesi, tek ceza üzerinden artırıma gidilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Fiilin Tekliği Nasıl Değerlendirilir?

Birden fazla mağdura yönelen tehdit veya hakaret eylemlerinde fiilin tek olup olmadığı önem taşır.

Tehdidin mutlaka aynı sözlerle yapılması şart değildir. Mağdurlara ayrı ayrı hitap edilmiş olsa bile, eylemler tek bir iradi karara dayanıyor ve yer-zaman bakımından bağlantı bulunuyorsa, fiil hukuken tek kabul edilebilir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 13.04.2018 tarihli, 2018/2636 Esas, 2018/7350 Karar sayılı kararında bu değerlendirmeye yer verilmiştir.

Eylemlerin farklı zamanlarda ve birden fazla kez gerçekleştirilmesi halinde ise zincirleme suç hükümleri gündeme gelebilir.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi’nin 20.11.2023 tarihli, 2023/3371 Esas, 2023/14333 Karar sayılı kararında, farklı zamanlarda tekrarlanan eylemlerde zincirleme suç hükümlerinin uygulanabileceği belirtilmiştir.

Görevli Mahkeme ve Usuli Değerlendirme

Tehdit suçunun birden fazla kişiyle birlikte işlenip işlenmediği, delillerin değerlendirilmesi ve suçun nitelendirilmesi bakımından görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 04.06.2013 tarihli, 2012/2999 Esas, 2013/17209 Karar sayılı kararında bu husus açıkça belirtilmiştir.

Uzlaştırma ve İddianameyle Bağlılık

Tehdit suçunun TCK m. 106/1 kapsamında kaldığı durumlarda uzlaştırma hükümlerinin uygulanması gerekebilir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 08.07.2020 tarihli, 2016/9325 Esas, 2020/9242 Karar sayılı kararında, suçun basit tehdit kapsamında değerlendirilmesi halinde uzlaştırma sürecinin işletilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Ayrıca ceza yargılamasında mahkeme iddianamedeki fiil ve sevk maddeleriyle bağlıdır. İddianamede yer almayan bir suçtan mahkumiyet kurulması CMK m. 225/1’e aykırılık oluşturabilir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 03.07.2014 tarihli, 2012/31221 Esas, 2014/23871 Karar sayılı kararında bu ilke vurgulanmıştır.

Sonuç

Birden fazla kişiyle birlikte tehdit suçu, TCK m. 106/2-c kapsamında nitelikli hal olarak düzenlenmiştir. Ancak bu nitelikli halin uygulanabilmesi için yalnızca birden fazla kişinin olay yerinde bulunması yeterli değildir. Ortak suç işleme iradesi, birlikte hareket etme ve eyleme somut katkı unsurları delillerle ortaya konulmalıdır.

Hakaret suçunda ise birden fazla kişiyle birlikte işlenme hali özel bir nitelikli hal olarak düzenlenmemiştir. Buna karşılık her failin hakaret eylemine katılımı ayrı ayrı değerlendirilir.

Birden fazla mağdura karşı işlenen tehdit ve hakaret suçlarında ise fiilin tekliği, mağdur sayısı, olayın zamanı ve tarafların iradi hareketleri cezanın belirlenmesinde önemli rol oynar.

Vural & Keskin & Yıldırım Hukuk Bürosu olarak İzmir’de ceza hukuku, tehdit suçu, hakaret suçu ve güncel yargı kararlarına ilişkin hukuki gelişmeleri paylaşmaya devam ediyoruz.