Hamilelik Nedeniyle Sözleşmesi Yenilenmeyen Özel Okul Öğretmeninin Hakları Nelerdir?

Hamilelik Nedeniyle Sözleşmesi Yenilenmeyen Özel Okul Öğretmeninin Hakları Nelerdir?

Özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin iş sözleşmeleri, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu uyarınca belirli süreli olarak yapılmaktadır. Ancak uygulamada özellikle hamilelik ve doğum sürecinde, sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle öğretmenlerin hangi haklara sahip olduğu sıkça tartışma konusu olmaktadır.

Özel okul öğretmenleri işçi statüsünde çalışmakla birlikte, sözleşmelerinin niteliği ve çalışma koşulları bakımından bazı özel düzenlemelere tabidir. Bu nedenle hamilelik nedeniyle sözleşmenin yenilenmemesi halinde ortaya çıkabilecek sonuçların hem iş hukuku hem de sosyal güvenlik hukuku bakımından birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Özel Okul Öğretmenlerinin İş Sözleşmesinin Niteliği

5580 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca özel okul öğretmenleri ile yapılan sözleşmelerin en az bir eğitim-öğretim yılı süreli ve yazılı olması zorunludur.

Yargıtay, bu sözleşmeleri kural olarak kanundan kaynaklanan belirli süreli iş sözleşmesi olarak kabul etmektedir. Bu nedenle sözleşme süresinin sona ermesi halinde, genel iş hukuku uygulamalarından farklı sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.

Bu sözleşme yapısının en önemli sonuçlarından biri, belirli süreli sözleşmelerde kural olarak ihbar tazminatı hakkının bulunmamasıdır. Bununla birlikte kıdem tazminatı ve diğer işçilik hakları bakımından öğretmenler İş Kanunu hükümlerinden yararlanmaya devam etmektedir.

Hamilelik Nedeniyle Sözleşmenin Yenilenmemesi Kıdem Tazminatı Hakkı Doğurur Mu?

Yargıtay kararlarında, işveren tarafından sözleşmenin haklı bir neden olmaksızın yenilenmemesi halinde öğretmenin kıdem tazminatına hak kazanabileceği kabul edilmektedir.

Bu kapsamda, hamilelik nedeniyle sözleşmenin yenilenmemesi işveren kaynaklı bir sona erme olarak değerlendirildiğinde, öğretmenin en az bir yıllık kıdemi bulunuyorsa kıdem tazminatı talep etme hakkı doğabilmektedir.

Buna karşılık öğretmenin kendi isteğiyle sözleşmeyi yenilemek istememesi veya haklı neden olmaksızın ayrılması halinde kıdem tazminatı hakkı doğmayacaktır.

Hamilelik Ayrımcılık Sayılır mı?

İş Kanunu'nun eşit davranma ilkesini düzenleyen 5. maddesi uyarınca işverenin çalışanlar arasında cinsiyet veya gebelik nedeniyle farklı işlem yapması mümkün değildir.

Doktrinde ve uygulamada, hamilelik nedeniyle sözleşmenin yenilenmemesi durumunun ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilebileceği kabul edilmektedir. Bu durumda öğretmenin ayrımcılık tazminatı talep etme hakkı da gündeme gelebilir.

Özellikle hamilelik bilgisinin işverene bildirilmesinden hemen sonra sözleşmenin yenilenmeyeceğinin açıklanması gibi durumlar, ayrımcılık iddiasının ispatında önem taşıyabilmektedir.

İşsizlik Maaşı Alınabilir mi?

İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için;

• Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi bulunması,

• Son 120 gün hizmet akdine tabi olarak çalışılmış olması,

• İş sözleşmesinin çalışanın kendi isteği ve kusuru dışında sona ermiş olması,

gerekmektedir.

Hamilelik nedeniyle sözleşmenin işveren tarafından yenilenmemesi halinde, bu durum kural olarak işçinin iradesi dışında gerçekleşen işsizlik olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle diğer şartların da bulunması halinde işsizlik maaşı alınabilmesi mümkündür.

Doğum Parası ve SGK Ödenekleri

Hamilelik nedeniyle sözleşmesi yenilenmeyen öğretmenler bakımından SGK tarafından sağlanan bazı haklar da önem taşımaktadır.

Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Analık Parası)

5510 sayılı Kanun uyarınca doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla analık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği alınabilmektedir.

Emzirme Ödeneği

Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta primi bulunması halinde emzirme ödeneğinden yararlanılması mümkündür.

Doğum Yardımı

Türk vatandaşlarına canlı doğan çocuklar için mevzuatta öngörülen doğum yardımı ödenmektedir. Bu yardım için ilgili idareye başvuru yapılması gerekmektedir.

Sonuç

Özel okul öğretmeninin hamilelik nedeniyle sözleşmesinin yenilenmemesi, yalnızca iş ilişkisinin sona ermesi sonucunu doğurmamakta; kıdem tazminatı, işsizlik ödeneği, ayrımcılık tazminatı ve SGK tarafından sağlanan analık hakları bakımından da önemli sonuçlar ortaya çıkarmaktadır.

Özellikle sözleşmenin yenilenmeme gerekçesi, öğretmenin çalışma süresi, prim gün sayısı ve doğum tarihine ilişkin veriler her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Vural & Keskin & Yıldırım Hukuk Bürosu olarak İzmir’de iş hukuku ve sosyal güvenlik hukukuna ilişkin güncel hukuki gelişmeleri paylaşmaya devam etmekteyiz.