İşten Çıkış Kodları Nedir? SGK İşten Ayrılış Kodlarının İşçi Haklarına Etkisi

İşten Çıkış Kodları Nedir? SGK İşten Ayrılış Kodlarının İşçi Haklarına Etkisi

İş sözleşmesinin sona ermesi halinde işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan bildirimlerde kullanılan işten çıkış kodları, işçinin çalışma hayatı bakımından önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır. İşsizlik ödeneği, kıdem ve ihbar tazminatı hakları ile gelecekteki iş başvuruları bakımından işten ayrılış bildirgesinde yer alan kod büyük önem taşımaktadır.

Bu nedenle işten çıkış kodlarının anlamı, hukuki sonuçları ve hatalı kodların nasıl düzeltilebileceği uygulamada sıkça merak edilmektedir.

İşten Ayrılış Bildirgesi Nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca, işverenler iş sözleşmesi sona eren sigortalılar için belirli süre içerisinde SGK’ya işten ayrılış bildirgesi vermek zorundadır.

Bu bildirgede iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiği, SGK tarafından belirlenen çıkış kodları kullanılarak bildirilmektedir.

İşten çıkış kodları yalnızca istatistiki veri niteliğinde olmayıp, işçinin birçok yasal hakkını doğrudan etkileyen resmi kayıtlar arasında yer almaktadır.

En Sık Kullanılan İşten Çıkış Kodları

Uygulamada en sık karşılaşılan işten çıkış kodlarından bazıları şunlardır:

Kod 03 – İşçinin İstifası

İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılması halinde kullanılan koddur.

Kod 04 – İşveren Tarafından Haklı Sebep Bildirilmeden Fesih

Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı neden gösterilmeksizin sona erdirilmesi halinde kullanılır.

Kod 05 – Belirli Süreli İş Sözleşmesinin Sona Ermesi

Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin dolması nedeniyle sona ermesi halinde uygulanır.

Kod 22 – Diğer Nedenler

Uygulamada farklı fesih sebeplerinin bildirimi amacıyla kullanılan genel bir koddur.

Kod 25 – İşçinin Haklı Nedenle Feshi

İşçinin, işverenin davranışları nedeniyle haklı sebeple iş sözleşmesini sona erdirmesi halinde kullanılır.

Kod 29 – Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılık

İşveren tarafından, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları nedeniyle yapılan fesihlerde kullanılır.

Kod 43 – Şeref ve Namusa Dokunacak Davranışlar

İşçinin işverene veya aile üyelerine yönelik ağır isnatlarda bulunması gibi durumlarda uygulanır.

Kod 44 – Cinsel Taciz

İş sözleşmesinin cinsel taciz nedeniyle sona erdirildiğinin bildirildiği koddur.

Kod 46 – Güveni Kötüye Kullanma veya Hırsızlık

İşçinin güveni kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya benzeri davranışlar nedeniyle yapılan fesihlerde kullanılır.

İşten Çıkış Kodları İşsizlik Maaşını Etkiler mi?

İşten çıkış kodunun en önemli sonuçlarından biri işsizlik ödeneği bakımından ortaya çıkmaktadır.

İşsizlik maaşı alınabilmesi için iş sözleşmesinin işçinin kusuru dışında sona ermiş olması gerekmektedir.

Bu nedenle;

• Kod 04,

• Belirli şartlarda Kod 25,

gibi çıkış nedenleri işsizlik ödeneğine imkan sağlayabilirken;

• Kod 03,

• Kod 22,

• Kod 29,

• Kod 44,

• Kod 46

gibi kodlarla yapılan bildirimlerde işsizlik ödeneği alınması çoğu durumda mümkün olmamaktadır.

Bu nedenle işten ayrılış bildirgesindeki kodun doğruluğu büyük önem taşımaktadır.

İşten Çıkış Kodları Kıdem ve İhbar Tazminatını Etkiler mi?

İşveren tarafından SGK’ya bildirilen çıkış kodu, fesih nedenine ilişkin önemli bir gösterge niteliğindedir.

Özellikle Kod 29, Kod 43, Kod 44 ve Kod 46 gibi kodlar kullanıldığında işveren, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davrandığını ileri sürmektedir.

Bu durum kıdem ve ihbar tazminatı bakımından uyuşmazlıklara neden olabilmektedir.

Ancak SGK’ya bildirilen kod tek başına kesin delil değildir. İş mahkemeleri, fesih nedeninin gerçekten mevcut olup olmadığını ayrıca değerlendirmektedir.

İşten Çıkış Kodlarının Çalışma Hayatına Etkisi

Bazı çıkış kodları işçinin yeni iş bulma sürecinde de olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir.

Özellikle;

• Kod 29,

• Kod 43,

• Kod 44,

• Kod 46

gibi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık içeren kodlar, işçinin mesleki itibarını ve referans durumunu etkileyebilmektedir.

Bu nedenle gerçeğe aykırı kodlarla yapılan bildirimler ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.

Hatalı İşten Çıkış Kodu Nasıl Düzeltilir?

İşveren, belirli süre içerisinde SGK sisteminden çıkış kodunu düzeltebilmektedir.

Sürenin geçmesi halinde ise ilgili Sosyal Güvenlik Merkezi nezdinde işlem yapılması gerekebilir.

Bunun yanında işçi, gerçeğe aykırı şekilde bildirilen çıkış kodunun düzeltilmesi amacıyla dava açabilmektedir.

Yargıtay kararlarında da işçinin çıkış kodunun düzeltilmesini istemekte hukuki yararının bulunduğu kabul edilmektedir.

Mahkeme tarafından feshin gerçekte farklı bir nedenle yapıldığı tespit edilirse, işten çıkış kodunun düzeltilmesine karar verilebilmektedir.

Sonuç

SGK işten çıkış kodları, iş sözleşmesinin sona erme nedenini gösteren resmi kayıtlar olup işsizlik maaşı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve çalışma hayatı bakımından önemli sonuçlar doğurmaktadır.

Bu nedenle işten ayrılış bildirgesinde yer alan kodun gerçeği yansıtıp yansıtmadığı dikkatle değerlendirilmeli, hatalı veya gerçeğe aykırı bildirimler bulunması halinde gerekli hukuki yollar kullanılmalıdır.

Vural & Keskin & Yıldırım Hukuk Bürosu olarak İzmir’de iş hukuku ve sosyal güvenlik hukukuna ilişkin güncel hukuki gelişmeleri paylaşmaya devam etmekteyiz.