Müdahalenin Menni ve Ecrimisil Davaları Nedir? | İzmir Gayrimenkul Hukuku

Müdahalenin Menni ve Ecrimisil Davaları Nedir?

Taşınmaz maliklerinin en sık karşılaştığı hukuki sorunlardan biri, mülkiyet hakkına yönelik haksız müdahaleler ve taşınmazın üçüncü kişiler tarafından hukuki dayanak olmaksızın kullanılmasıdır. Bu tür durumlarda Türk hukukunda mülkiyet hakkını koruyan en önemli dava türleri müdahalenin menni (elatmanın önlenmesi) ve ecrimisil davalarıdır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 683. maddesi uyarınca malik; malını kullanma, yararlanma ve tasarruf etme hakkına sahiptir. Bu hakka yönelik hukuka aykırı müdahaleler karşısında malik, yargı yoluna başvurarak hem müdahalenin sona erdirilmesini hem de uğradığı maddi kayıpların giderilmesini talep edebilmektedir.

Müdahalenin Menni (Elatmanın Önlenmesi) Davası Nedir?

Müdahalenin menni davası, malikin mülkiyet hakkından doğan yetkilerini kullanmasını engelleyen veya zorlaştıran haksız müdahalelerin sona erdirilmesi amacıyla açılan davadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 22.06.2021 tarihli, 2020/720 Esas, 2021/802 Karar sayılı kararında, müdahalenin menni davasının mülkiyet hakkının korunmasına hizmet eden temel dava türlerinden biri olduğu vurgulanmıştır.

Benzer şekilde Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 12.12.2024 tarihli, 2024/872 Esas, 2024/5654 Karar sayılı kararında da bu davanın; haksız elatmanın durdurulması, taşkınlığın giderilmesi ve mülkiyet hakkının yeniden tesisi amacıyla açıldığı belirtilmiştir.

Bu dava sayesinde taşınmaz üzerindeki haksız kullanımın sona erdirilmesi ve malike yeniden kullanım imkânı sağlanmaktadır.

Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Nedir?

Ecrimisil, taşınmazın hak sahibinin rızası dışında ve kötü niyetli şekilde kullanılması nedeniyle talep edilen özel bir tazminat türüdür.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 05.02.2013 tarihli, 2013/1382 Esas, 2013/1622 Karar sayılı kararında ecrimisil; taşınmazı haksız şekilde kullanan kötü niyetli zilyetten talep edilen haksız işgal tazminatı olarak tanımlanmıştır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 05.12.2013 tarihli, 2013/9680 Esas, 2013/17375 Karar sayılı kararında ise ecrimisilin, en az kira geliri seviyesinde değerlendirilmesi gereken ve malikin mahrum kaldığı faydayı karşılamayı amaçlayan bir bedel olduğu belirtilmiştir.

Bu nedenle ecrimisil davaları, taşınmazın geçmişe dönük haksız kullanımından doğan ekonomik kayıpların giderilmesini amaçlamaktadır.

Bu Davalar Hangi Durumlarda Açılabilir?

Müdahalenin menni ve ecrimisil davaları, taşınmazın malikinin rızası dışında kullanılması veya işgal edilmesi halinde gündeme gelir.

Ancak dava açılabilmesi için bazı temel şartların bulunması gerekir.

Hukuki Dayanak Şartı

Davacının mülkiyet hakkına veya korunmaya değer bir kişisel hakka dayanması gerekir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 16.03.2021 tarihli, 2020/4276 Esas, 2021/1839 Karar sayılı kararında, hukuki dayanağı bulunmayan kişinin bu davaları açamayacağı belirtilmiştir.

Kötü Niyet ve Haksız İşgal

Ecrimisil talebinde bulunulabilmesi için işgalin haksız olması ve işgalcinin kötü niyetli davranması gerekir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 05.02.2013 tarihli, 2013/1382 Esas, 2013/1622 Karar sayılı kararı bu hususu açık şekilde ortaya koymaktadır.

Paylı Mülkiyette İntifadan Men Şartı

Paylı mülkiyete tabi taşınmazlarda, paydaşların birbirinden ecrimisil talep edebilmesi için “intifadan men” koşulunun gerçekleşmesi gerekir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 19.03.2025 tarihli, 2025/47 Esas, 2025/1536 Karar sayılı kararında bu şartın aranacağı belirtilmiştir.

Kamulaştırmasız El Atma Halleri

İdarenin taşınmaza kamulaştırma yapmaksızın müdahale etmesi halinde de müdahalenin menni ve ecrimisil talepleri gündeme gelebilmektedir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin 04.04.2016 tarihli, 2015/18975 Esas, 2016/6874 Karar sayılı kararı bu kapsamda önem taşımaktadır.

Dava Sonunda Hangi Haklar Elde Edilebilir?

Müdahalenin Sona Erdirilmesi ve Tahliye

Mahkeme kararıyla haksız müdahale sona erdirilebilir ve taşınmazın tahliyesine karar verilebilir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 22.02.2023 tarihli, 2021/8194 Esas, 2023/1059 Karar sayılı kararı bu yöndedir.

Yapıların Yıkılması (Kâl)

Taşınmaz üzerine hukuka aykırı şekilde yapılan yapıların kaldırılması mümkündür.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 26.05.2025 tarihli, 2025/1507 Esas, 2025/2789 Karar sayılı kararında; duvar, bina veya benzeri yapıların yıkımına karar verilebileceği belirtilmiştir.

Ecrimisil Bedelinin Tahsili

Hak sahibi, taşınmazın haksız kullanıldığı süre boyunca oluşan zararın tazminini isteyebilir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 08.02.2024 tarihli, 2022/7277 Esas, 2024/708 Karar sayılı kararında; ecrimisil bedelinin taşınmazın kullanım değeri, gelir kaybı ve yoksun kalınan faydalar dikkate alınarak hesaplanacağı ifade edilmiştir.

Ayrıca Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 16.02.2021 tarihli, 2018/12711 Esas, 2021/1317 Karar sayılı kararında, taşınmazın fiilen gelir getirici şekilde kullanılmamasının ecrimisil talebine engel olmadığı belirtilmiştir.

Sonuç

Müdahalenin menni davası, mülkiyet hakkına yönelik devam eden haksız müdahaleyi sona erdirmeyi amaçlarken; ecrimisil davası geçmişe dönük ekonomik kayıpların giderilmesini sağlamaktadır.

Taşınmazın hukuki dayanak olmaksızın kullanılması, işgal edilmesi veya malikinin kullanım hakkının engellenmesi durumlarında, somut olayın özelliklerine göre her iki dava türünün birlikte değerlendirilmesi gerekebilmektedir.

Vural & Keskin & Yıldırım Hukuk Bürosu olarak İzmir’de gayrimenkul hukuku, müdahalenin menni ve ecrimisil davalarına ilişkin güncel hukuki gelişmeleri paylaşmaya devam etmekteyiz.