Tüketici Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi? Tüketici Uyuşmazlıklarında Görevli Merci

Tüketici Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi? Tüketici Uyuşmazlıklarında Görevli Merci

Tüketici işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda başvurulacak merci, uyuşmazlığın parasal değeri ve hukuki niteliğine göre belirlenmektedir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bazı uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunlu iken, bazı uyuşmazlıklar doğrudan tüketici mahkemelerinin görev alanına girmektedir.

Bu nedenle tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemesi arasındaki görev ayrımının doğru yapılması, hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Tüketici Hakem Heyeti Hangi Uyuşmazlıklara Bakar?

Tüketici hakem heyetlerinin görev alanı temel olarak uyuşmazlığın parasal değeri ve işlemin tüketici işlemi olup olmadığına göre belirlenir.

6502 sayılı Kanun uyarınca, belirlenen parasal sınırların altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Bu parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir.

Yargıtay kararlarında da bu hükmün emredici nitelikte olduğu ve tüketiciye doğrudan mahkemeye başvurma konusunda serbest tercih hakkı tanımadığı kabul edilmektedir.

Tüketici İşlemi Nedir?

Bir uyuşmazlığın tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi önüne taşınabilmesi için öncelikle taraflardan birinin tüketici olması ve uyuşmazlığın tüketici işleminden kaynaklanması gerekir.

Tüketici işlemi; mal veya hizmet piyasalarında ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden kişiler ile tüketiciler arasında kurulan sözleşme ve hukuki işlemleri ifade eder.

Bu kapsamda;

• Ayıplı mal,

• Ayıplı hizmet,

• Abonelik sözleşmeleri,

• Bankacılık işlemleri,

• Sigorta sözleşmeleri,

• Taşıma, vekâlet ve benzeri tüketici işlemleri

tüketici hukuku kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Tüketici Hakem Heyetinin Görev Alanı Dışında Kalan İşler

Her tüketici uyuşmazlığı tüketici hakem heyetinde çözümlenemez.

Bazı uyuşmazlıklar nitelikleri gereği doğrudan mahkemede görülmelidir. Özellikle tapu sicilinde işlem yapılmasını gerektiren talepler, ipoteğin fekki davaları ve menfi tespit davaları tüketici hakem heyetlerinin görev alanı dışında değerlendirilmektedir.

Bu tür davalarda görevli merci, uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici mahkemesi olabilmektedir.

Tüketici Mahkemesi Hangi Davalara Bakar?

Tüketici mahkemeleri, tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemelerdir.

Tüketici hakem heyeti parasal sınırını aşan uyuşmazlıklar doğrudan tüketici mahkemesinde görülür.

Ayrıca tüketici hakem heyeti tarafından verilen kararlara karşı yapılacak itirazlar da tüketici mahkemeleri tarafından incelenir.

Tüketici Hakem Heyeti Kararına İtiraz

Tüketici hakem heyetinin verdiği karara karşı taraflar, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir.

Bu itiraz, tüketici hakem heyetinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine yapılır.

Tüketici mahkemesinin itiraz üzerine vereceği karar kural olarak kesindir.

Tüketici Davalarında Yetkili Mahkeme

Tüketici davalarında yetkili mahkeme belirlenirken tüketici lehine bazı kolaylıklar tanınmıştır.

Tüketici, davasını kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde açabileceği gibi, genel yetki kuralı gereği davalının yerleşim yerindeki mahkemede de açabilir.

Bu düzenleme, tüketicinin dava açma sürecinde daha kolay hukuki koruma elde edebilmesini amaçlamaktadır.

Yanlış Mercie Başvurmanın Sonuçları

Tüketici uyuşmazlıklarında yanlış mercie başvurulması, sürecin uzamasına ve hak kayıplarına yol açabilir.

Örneğin parasal sınırın altında kalan bir uyuşmazlıkta doğrudan tüketici mahkemesine başvurulması halinde dava usulden reddedilebilir.

Buna karşılık hakem heyetinin görev alanına girmeyen bir konuda tüketici hakem heyetine başvurulması da uyuşmazlığın çözümsüz kalmasına neden olabilir.

Sonuç

Tüketici uyuşmazlıklarında başvuru yapılacak merci, uyuşmazlığın parasal değeri ve hukuki niteliğine göre belirlenmektedir. Parasal sınırların altında kalan tüketici işlemlerinde tüketici hakem heyetine başvuru zorunlu iken, daha yüksek değerli veya özel nitelikli uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülmektedir.

Bu nedenle ayıplı mal, ayıplı hizmet, abonelik, bankacılık, sigorta ve benzeri tüketici uyuşmazlıklarında görevli merciin doğru belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.

Vural & Keskin & Yıldırım Hukuk Bürosu olarak İzmir’de tüketici hukuku ve güncel yargı kararlarına ilişkin hukuki gelişmeleri paylaşmaya devam etmekteyiz.